It was a dream come true for the farmers of the village who had been waiting for years to witness their lake filled with water.


I don’t think it needs an introduction.

The waters of Narmada reached the lake of Banaskantha’s Dama, where the villagers were eager for its arrival. Last year, VSSM had deepened the lake with the support from Jewelex Foundation and community participation.

The waters of Narmada reached the lake of Banaskantha’s Dama village

The lake belongs to Dama but shares its boundary with Dhedhal. Hence, Dama’s Govakaka and Dhedhal’s Sarpanch Shri Bharatbhai had asked me to come to share the joy when water arrives in the lake… The lake and the joy in people’s hearts were overflowing when I reached the village to share their happiness.

Mittal Patel visits the lake to share the joy and happiness
Mittal Patel reached the Dama lake to share the happiness with them

It was a dream come true for the farmers of the village who had been waiting for years to witness their lake filled with water. VSSM has also deepened the lake well, to ensure that the lake holds enough water and penetrates well to recharge the groundwater tables.

The community at Dama have ushered water into their village with the utmost respect. We hope for each village to wake up to the need of conserving each drop of water.

Also hoping for the water to seep in and make the underground water table rich with water just like the lakes are…

Mittal Patel talks about water conservation


વ્યાખ્યા આપવાની જરૃર છે?

માર ખ્યાલથી નહીં.

પાણીની કાગડ઼ોળે રાહ જોતા #બનાસકાંઠાના દામાની સીમના #તળાવમાં નર્મદાના નીર આવ્યા. આ તળાવ અમે આ વર્ષે જવેલેક્ષ ફાઉન્ડેશન અને ગામલોકોની ભાગીદારીથી ગાળેલું. તે ગામના ગોવાકાકા ને ઢેઢાલના સરપંચ શ્રી ભરતભાઈએ  (મૂળ તળાવ દામાનું કહેવાય પણ સીમ ઢેઢાલનીયે લાગે) તળાવમાં નીર આવે તો બેન પોણી વધાવવા આવવું પડશે એવું કીધેલું.. તે એ આગ્રહને લીધે ખાસ જવાનું થયું.

ગામના સૌનો હરખ પાણી ભરાયા એને લઈને ગજબનો..

વર્ષોથી તળાવ છલોછલ ભરાય એ સ્વપ્ન તળાવ આસપાસના ખેડૂતો જોતા એ આખરે સાકાર થયું..  અમે તળાવને ઘણું ઊંડું કર્યું છે જેથી જમીનમાં મહત્તમ પાણી ઉતરે ને તળ રીચાર્જ થાય…

નીર વધાવવાનો કાર્યક્રમ ઉત્તમ થયો..

લોકો પાણીનું મહત્વ સમજતા થયા છે એનો રાજીપો છે.. દરેક ગામ જાગૃત થાય ને વરસાદી પાણીના ટીપે ટીપાને બચાવે એવી અપેક્ષા….

દામા તેમજ ઢેઢાલના લોકો તો પાણીદાર છે હવે એમના ગામના અને સીમના તળ પાણીદાર બને એવી રહેમ નજર માટે કુદરતે પ્રાર્થના…

#MittalPatel #vssm #Dama

#water #waterforall #water

#savewater #savewatersavelife

#saveearth #groundwater #recharged

VSSM endeavours to recharge these water tables through it’s participatory water conservation efforts…

Mittal Patel visits Aakoli WaterManagement site

Across the villages there is a growing noise around dwindling groundwater tables. Since last several years, VSSM endeavours to recharge these water tables through it’s participatory water conservation efforts. As a part of these efforts VSSM engages with lake deepening in Banaskantha. This year the partial lock down as a result of the pandemic and government challenges has impacted our plans. This year the target we had set for ourselves was quite high and despite of the restrictions we managed to deepen 20 lakes.

This year we teamed up with government under its Sujalam Sufalam scheme. This partnership helped deepen few lakes one of which is Aakoli. The village lake here was deepened in partnership with the government and with the support of  our well wishers

The lake is huge and we hope it fills up till the brim. It will receive rain water but the desire is to also get it filled with Sardar Sarovar water. This surely will help recharge the surrounding regions

પાણીના તળ ખાલી થઈ રહ્યાની ફરિયાદ લગભગ દરેક ગામલોકો કરે. અમે તળ રીચાર્જ કરવાની કામગીરીના ભાગરૃપે તળાવો ગાળવાનું કાર્ય છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી બનાસકાંઠામાં કરીએ. આ વર્ષે કોરોનાના લીધે એ કાર્ય થોડુ મોડેથી શરૃ થયું. વળી સરકારની મંજૂરીની માથાકૂટેય ખરી..

તેમ છતાં તળાવો ગળાવવાનું શરૃ કર્યું. લક્ષાંક ઘણો ઊંચો હતો છતાં  20 તળાવો આ સીઝનમાં ગાળી શક્યા.

આ વખતે સરકાર સાથે રહીને સુજલામ સુફલામ અભીયાન અંતર્ગત અમે કેટલાક તળાવો ગાળ્યા. આમાનું એક આકોલી. સરકારનો સહયોગ ઉપરાંત VSSM સાથે સંકળાયેલા પ્રિયજનની મદદ અને માટી ઉપાડવાનું ગામલોકોએ કર્યું. આમ ત્રણેયની ભાગીદારીથી આકોલીનું તળાવ ઊંડુ થયું.

ખુબ મોટુ તળાવ વરસાદી પાણીથી તો એ ભરાય છે પણ નર્મદાના પાણી પણ એમાં નંખાય તો આખુ વર્ષ તળાવ ભરેલું રહે ને આસપાસના વિસ્તારને ઘણો ફાયદો થાય

Ongoing lake deepening work


VSSM had a gathering of Sarpanchs of 52 villages of Deesa and Lakhni blocks to share experience of our work on water conservation…

Mittal Patel talks about water conservation

Let us talk Water….

Ma Rewa (Narmada) has been a blessing in disguise in Banaskantha or for that matter entire Gujarat however since our work on water conservation in Banaskatha has been growing steadily I can talk about the region with confidence. The region is experiencing a prosperous change as a result of Sardar Sarovar water reaching it. The borewells to pump out groundwater have also played their role but the borewells of the regions where the Narmada waters have not reached are experiencing immense distress and the condition will only worsen in coming years.

VSSM has deepened lakes in villages of Lakhni and Deesa, the waters tables have dropped down to 900 to 1200 feet, the borewells are breathing their last.

The Sujalam Sufalam Canal passes through the region but since it doesn’t remain full throughout the year, sourcing water for irrigation is not an option. The canal also does not bring with it possibilities of year-round irrigation to the farms in the region, neither do the surrounding lakes receive the canal waters.

The farmers of this region are waking up to the need for some more efficient solutions to their water woes, but they can’t seem to find a way forward.

Recently to share experiences of our work on water conservation in the region and educate them on the available solutions, we had a gathering of Sarpanchs of 52 villages of Deesa and Lakhni blocks.

VSSM had a gathering of Sarpanchs of Deesa and Lakhni blocks

The farmers, leaders and Sarpanch talked about keeping water in the Sujlam Suflam Canal year-round, if required make this kuccha canal a pucca one, link lakes with it, dig small-big lakes on the gochar land of these villages and catch the rainwater, also dig up a lake over 500 acres plus woodland of Lavana village and fill it with water from the main canal of Narmada. This will improve the groundwater levels of the entire region.

In the coming days based on these recommendations, we plan to shape a strategy and bring it to our Chief Minister, Deputy Chief Minister and concerned authorities.

Lakhani TDO Shri Anilbhai remained present in the meeting to offer his support for the tree plantation drives in the region.

The awareness of these community on the looming water crisis made us optimist and hopeful for water sufficient tomorrow, provided we all decide to work together.

Lakhani TDO Shri Anilbhai remained present in the meeting to offer his support for the tree plantation
Mittal Patel shares experience of water management with the sarpamchs and villagers
The farmers, leaders , sarpanchs talked about water conservation

વાત પાણીની..

મા રેવા (નર્મદા) આશિર્વાદરૃપ બની ને બનાસકાંઠાનો આમ તો ગુજરાતનોય કહેવાય પણ અમે બનાસકાંઠામાં પાણીને લઈને ઘણું કામ કરીએ એટલે એ વિસ્તારનો ઘણો ભાગ સમૃદ્ધ બન્યો એમ કહીશ. નર્મદાની સાથે બોરવેલે પણ પોતાની ભૂમિકા ભજવી.. પણ જ્યાં નર્મદાના નીર પહોંચ્યા નથી ત્યાં હવે બોરવેલ ડચકા લે છે. આવા વિસ્તારની દશા આવનારા પાંચ – દસ વર્ષમાં માઠી થવાની.

લાખણી અને ડીસાના કેટલાક ગામોમાં અમે તળાવ ઊંડા કરવાના કાર્યો કરીયે. ત્યાં પાણીના તળ વિષે લોકોને પુછ્યું તો 900 થી 1200 ફૂટે પાણી પહોંચ્યાનો જવાબ મળ્યો.

ક્યાંક તો બોર હવે ડચકા લે એવી વાત પણ આવી.

આ વિસ્તારમાં સુજલામ સુફલામ કાચી કેનાલ પસાર થાય પણ એ કાંઈ બારેમાસ ભરાયેલી ન રહે. ને એમાંથી સિંચાઈ થઈ શકતી નથી. ના આ કેનાલમાંથી આસપાસના વિસ્તારના તળાવો ભરવાનું કાર્ય થાય.

ખેડૂતો જાગૃત થયા છે પણ ઉકેલ સુઝતા નથી.

પાણી રિચાર્જના કાર્યો માટે શું થઈ શકે તે સમજવા અને અમારા અનુભવે અમે જે કર્યું તે વાત કરવા લાખણી અને ડીસા તાલુકાના 52 ગામના સરપંચ અને આગેવાનો સાથે એક બેઠક લાખણીમાં મા હિંગળાજના સાનિધ્યમાં કરી.

સુજલામ સુફલામ કેનાલમાં બારેમાસ પાણી ભરાયેલા રહે, વળી કેનાલમાં વધુ પાણી છોડવામાં આવે. જરૃર પડે આ કેનાલ નર્મદાની જેમ પાકી થાય. તેમાંથી તળાવો લીંક થાય. એ સિવાય આ વિસ્તારની ગૌચરની જમીનોમાં નાના માટો તળાવ કરવા જેમાં વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ થાય. તેમજ નર્મદાની મુખ્ય કેનાલમાંથી લવાણા જેવા ગામમાં જ્યાં 500 એકરથી વધુ જમીનનું વીડ છે ત્યાં મોટુ સરોવર કરી એને બારેમાસ કેનાલના પાણીથી ભરવામાં આવે તો આ આખા વિસ્તારના તળમાં સુધારો થઈ શકે.. વગેરે જેવી ઘણી વાત આ વિસ્તારના આગેવાનો – સરપંચ અને મૂળ તો આ બધાય ખેડૂતોએ કરી.

આગામી દિવસોમાં આ બધી વાતો સાથે આ દિશામાં નક્કર આયોજનને લઈને મુખ્યમંત્રી શ્રી, નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રીથી લઈને સંલગ્ન તમામ અધિકારીને રજૂઆત કરીશું.

લાખણી તાલુકાના TDOશ્રી અનીલભાઈ પણ આ બેઠકમાં વૃક્ષારોપણના કાર્યોમાં એમની જે મદદની જરૃર પડે તે મદદની વાત કરવા ખાસ ઉપસ્થિત રહ્યા.

પાણી માટેની આ જાગૃતિ જોઈને રાજી થવાયું. સાથે મળીને કોશીશ કરીશું તો નક્કર પરિણામ સુધી પહોંચીશું તેવો વિશ્વાસ પણ છે..

The awareness of VSSM’s tree plantation campaign is rising and we are invited to carry plantation drives…

Mittal Patel with the leaders of Mali community of Vakha village

“Where is the meeting?”

“At the crematorium!”

So all of us would gather at the decided venue. Crematoriums are devoid of trees, and if there is any seating under their shade is not an option because the place is hardly clean. Ultimately, after a brief hesitation, all of us seated on the platform where the pyre is lit.

“Why hesitate when one day all of us will come and rest here!” would be unanimous clamour.

The meeting begins to discuss turning crematoriums into green sanctuaries.

There is a Mali community crematorium in Banaskantha’s Vakha, the expanse is huge but the grounds have no trees or greenery around.

The awareness of VSSM’s tree plantation campaign is rising and we are invited to carry plantation drives. The leaders of the Mali community of Vakha are informed and aware, they took up the responsibility of fencing the grounds and arranging for water and cleaning of the grounds.

The plantation drive will be carried in July, following which we will appoint a Vruksh Mitra to nurture and raise the trees.

We are hoping for such awareness to spread across Banaskantha to make it green again.

One should always be hopeful, right?

Mali community crematorium in Banaskantha’s Vakha
Tree plantation site
Tree plantation site
Tree plantation site
Tree plantation site
Tree plantation site

‘બેઠક ક્યાં છે?’

ને જવાબ મળે સ્મશાનમાં.

ને અમે પહોંચીએ સ્મશાનમાં. ઝાડ તો હોય નહીં તે એના છાંયે બેસાય. ને હોય તોય નીચે બેસવા લાયક સફાઈ ન હોય. આખરે બેસવું ક્યાં એ વાત પર સૌ આવે ને બેઠક ગોઠવાય અગ્નીદાહ આપવાની છાપરીમાં..

પ્રથમ થોડો ખચકાટ સૌને થાય પણ પછી એક સાથે બધા જ કહે, આજ તો આપણું અંતિમ વિરામ સ્થાન ત્યાં બેસવામાં સંકોચ શાને? ને સૌ ગોઠવાઈ જઈએ..ને પછી ચર્ચા શરૃ થાય સ્મશાનને નંદનવન બનાવવાની..

બનાસકાંઠાના વખામાં માળી સમાજનું વિશાળ સ્મશાન. પણ એમાં ઝાડી ઝાંખરા સિવાય ભાગ્યે જ વૃક્ષો જડે.

અમે વૃક્ષો ઉછેરવાનું અભીયાન હાથ ધર્યું છે. લોકોને હવે એનો ખ્યાલ આવી રહ્યો છે. એટલે ઘણા ગામો પોતાના ગામમાં વૃક્ષારોપણ કરવા અમને નિમંત્રણ આપે ને અમે ત્યાં જઈએ.

વખાના માળી સમાજના આગેવાનો ઘણા જાગૃત. સ્મશાન ફરતે વાડ કરવાનું, સફાઈ ને પાણીની વ્યવસ્થા કરવાનું એમણે માથે લીધુ છે.

જુલાઈમાં અમે વખામાં વૃક્ષો વાવીશું ને પછી એક વૃક્ષમિત્ર એ વૃક્ષોના ઉછેર માટે રાખીશું જે વૃક્ષોનું જતન કરશે.

દરેક ગામ આ રીતે જાગે તો આખો બનાસકાંઠો હરિયાળો થઈ જાય.

ખેર સૌ જાગે તેવી અભીલાષા…

#MittalPatel #vssm #tree

#treeoflife #treeplanting

#TreePlantation #environment

#save #saveenvironment #green

#greenindia #india #Banaskantha

It is also crucial to ensure that the allocated money is spent well only then will we realise the goal we have set out to achieve…

Mittal Patel visits water management site

One does not need to keep lecturing on the need for water and lake deepening; it is a fact that if the lakes can retain monsoon waters the groundwater tables in the vicinity will rise.  VSSM carries participatory water management programs in Banaskantha district where certain regions are in such dire need of water conservation initiatives and the absence of it might result in an apocalyptic scenario.

Mittal Patel discusses water management

The water of Sardar Sarovar has been boon to many water-starved regions of Gujarat. As the outreach of Narmada water increases,  we observe an increasing trend of reverse migration of families who had left this parched landscape return to their native and begin tiling their farms once again. The government has taken up the task of filling the lakes by laying pipelines from the canal to lakes.

The government has taken up the task of filling the lakes by laying pipelines from the canal to lakes.

This year’s budget has provisions for filling up lakes within 3 kilometres radius of canal or pipeline, this has been raised by a kilo-meter. This indeed is a much-needed step in addressing the chronic water crisis in the region.  But the lakes farther from 3-kilometres also need to be covered, one can encourage community participation for the same. The farmers are hungry for water and they will spend it to get it to their village. The villages where average rainfall is very less and the groundwater tables have depleted to below 1000 feet require urgent redressal of the water crisis and a more acute one that is looming on the horizon. The 60 villages of Lakhni, Lavana have no option but to depend on underground water. The region needs support and encouragement to adopt rainwater harvesting methods like lake deepening, bunding, farm-ponds etc.


It is also crucial to ensure that the allocated money is spent well only then will we realise the goal we have set out to achieve. A committee needs to be set up to monitor the work and progress, it is crucial to conduct social audits at regular intervals during the process.

The lake VSSM deepened fill up with rainwater

The lakes VSSM deepened at Doodhwa, Kataav, Kankar villages did fill up with rainwater,  but they also need water from Narmada because rains aren’t a normal occurrence in this region. Only then will the groundwater tables rise and enable farmers to take 2-3 crops.

The lake VSSM deepened fill up with rainwater
The lake VSSM deepened fill up with rainwater
The lake VSSM deepened fill up with rainwater

The images are of Doodhwa, Kataav and Kankar lakes.

તળાવની જરૃરિયાત વિષે ઝાઝુ બોલવાનું કે ભાષણ કરવાના નહોય.. પણ તળાવોમાં ભરાતા પાણીના લીધે જ ધરતીના પેટાળ પાણીથી ભરેલા રહે..

અમારો જળસંચયને લઈને વધારે અનુભવ બનાસકાંઠા જિલ્લાનો.ત્યાંના કેટલાક વિસ્તારમાં પાણીના કાર્યો કરવા અત્યંત જરૃરી નહીં તો આગામી સમયમાં સ્થિતિ ભયંકર થશે એવું જણાય છે.

નર્મદાના પાણી ઘણા વિસ્તારમાં આશિર્વાદ રૃપ બન્યા છે. પાણી નહોતા એટલે સ્થળાંતર કરી ગયેલા ઘણા લોકો આજે ગામમાં પરત આવીને ખેતી કરતા થયા છે. સરકારે પણ કેનાલ કે પાઈપલાઈન થકી તળાવો ભરાવવાનું કાર્ય આરંભ્યું છે.

સરકારે જાહેર કરેલા આ વર્ષના બજેટમાં પાઈપલાઈન કે કેનાલની આસપાસના બે કિ.મી.ની ત્રીજીયામાં આવતા તળાવો ભરાવવાની વાતને આગળ વધારતા હવે ત્રણ કિ.મીની ત્રીજીયામાં આવતા તળાવો ભરવાની વાત કરી છે અને એ માટે પૈસા પણ ફાળવ્યા છે. આભાર.. આ થવું જ જોઈએ..

પણ એક વાત હજુ વધારે.. ત્રણ કિમી થી વધારેની ત્રીજીયા વાળા તળાવોય આવરીયે. આમાં લોકોની ભાગીદારી પણ કરી શકાય. મારા ખ્યાલથી પાણીની જે ખેડૂતોને ભૂખ છે તે તો પોતાના ખર્ચેય આ કાર્ય કરશે.જ્યાં વરસાદ ઓછો છે ને પાણીના તળ 1000 થી વધુ ઊંડા ગયા છે. ત્યાં સઘન કાર્ય જરા ઉતાવળે કરવાની જરૃર છે.  જેમ કે અનુભવે કહુ તો બનાસકાંઠાનો લાખણી, લવાણા વાળો વિસ્તાર લગભગ 60 ઉપરાંત ગામોમાં બોરવેલ સિવાય પાણી માટે બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી. ત્યાં વરસાદી પાણીના સંગ્રહ માટેની ઉત્તમ વ્યવસ્થાઓ તળાવો, ખેતતલાવડીઓ, ખેતરમાં કંપાર્ટમેન્ટ બંડીંગ વગેરેને પ્રોત્સાહનની જરૃર છે.

આ સિવાય જળસંચયના કાર્યો માટે ફળવાયેલા પૈસા એકદમ યોગ્ય રીતે ખર્ચાય તો સરકારનો ઉદેશ્ય બર આવશે. તળાવો માટે જે પૈસા ખર્ચાય એ પ્રમાણે કાર્ય થાય છે કે નહીં તે જોવા કમીટીનું ગઠન થવું જરૃરી છે. દેખરેખ, સોસીયલ ઓડીટની વાત કરવી પડે એવી સ્થિતિ છે. કારણ સવાલ પાણીનો છે..

અમે બનાસકાંઠામાં દૂધવા, કટાવ, કાકરગામમાં તળાવો ગાળેલા એ તળાવો વરસાદી પાણીથી તો ભરાયા પણ નર્મદાના પાણીથીયે એ ભરાયા જેના લીધે તળમાં ફરક પડે ને ખેડૂતો બે- ત્રણ પાક પણ લઈ શકે…

ફોટોમાં #દૂધવા, #કટાવ અને #કાકરનું #તળાવ..

#MittalPatel #vssm #water

#savewater #waterrecharge

#watermanagement #goverment

#budget #environment #climatechange

Water management work in Bhalicha receives great support from the youth…

Mittal Patel discusses Water Management with the villagers

Almost four years ago, VSSM initiated Participatory Water Management efforts in Banaskantha. 117 community lakes are deepened so far. Amitbhai Joshi is a well informed and aware citizen residing in Banaskantha’s Bhachli village. On learning of VSSM’s initiative, he invited us for the same in his village.

As the name of this initiative suggests, the first precondition to launching any lake deepening initiative is community participation. VSSM bears the cost of JCB expenses, rest all the costs including contributions by individual households, have to be borne by the village community. The funds collected from the families are to be used for the upkeeping of the deepened lakes. However, despite of the fact that these efforts obviously benefited the village,  many villages do not agree to this preconditions. Even if the village leadership agrees to raise Rs. 500 from each house, it will add up to be a substantial collection. But the leaders remain reluctant to do even that.

But not the village of Bhalicha.

Mittal Patel visits Water Management site for lake deepening with the villagers

A joint meeting with village elders and youth was organised at the Ram temple premises. To our surprise, there were no questions raised when we shared the preconditions and the need to collect contribution. “It will be done!!” Amitbhai and other youth spoke in unison. We were elated to find such young men who are prepared to work proactively for the development of their village.

The Sardar Sarovar Canal remains in the vicinity to Bhalicha, it the canal overflows the water may spill over into the lake, but as a result of neglect of years the lake has become extremely shallow, there is no scope for water to accumulate. If efforts were made to deepen it, there was the potential of collecting more water and benefiting the farmers. It would enable the farmers to take all three seasons. Like everywhere else in Banaskantha, water scarcity has triggered migration from Bhalicha too. Since the arrival of Sardar Sarovar canal, many have returned and agriculture is flourishing. If all three lakes of Bhalicha were to deepened, the village is bound to prosper.

Lake before digging
Water Management site

The Gando Bawal/Prosopis juliflora or the Mad ZTree dominates the landscape around Bhalicha, we also proposed tree plantation drive in the village. The youth is prepared but that needs to be firmed up well. The lake will be deepened for sure.

The images share glimpses of the meeting we had at Bhalicha and the village lake we plan to deepen.

બનાસકાંઠાનું ભાચલીગામ..

ગામના યુવાન અમીતભાઈ જોષી બહુ જાગૃત..

બનાસકાંઠામાં તળાવો ઊંડા કરવાનું અભીયાન અમે છેલ્લા ચાર વર્ષથી ચલાવીએ. અત્યાર સુધી 117 તળાવો અમે ઊંડા કર્યા. આ અંગે અમીતભાઈને ખ્યાલ આવ્યો ને એમણે ભાચલીમાં આ કાર્ય માટે અમને નિમંત્રણ આપ્યું.

અમારી શરત લોકભાગીદારીની..

તળાવ ખોદકામ માટે જેસીબી અમારુ, બાકી માટી ગામલોકો ઉપાડે ને શક્ય નાનકડો ફાળો પણ ગામલોકો આપે જે તળાવ ખોદવામાં જ વપરાય. પણ ઘણા ગામો આ ફાળા માટે તૈયાર ન થાય.. મને ખુબ નવાઈ લાગે.. શું કામ આપણા પોતાના ભલા માટે આમ તો ચોખ્ખા દેખાતા ફાયદા માટે ગામલોકો તૈયાર નથી થતી? ગામ આખુ ભેગુ થઈને ઘર દીઠ 500 ઉધરાવે તોય સારી એવી રકમ એકત્રીત થઈ જાય.. પણ આ દિશામાં આપણે બધા બહુ મોળા છીએ…

પણ ભાચલી નોખુ..

ગામના રામજીમંદિરમાં ગામના યુવાનો ને વડિલો સાથે બેઠક થઈ ને એમાં ભાગીદારીની વાત કરી. અમારા આશ્ચર્ય વચ્ચે કોઈએ સામે એકેય સવાલ કર્યો નહીં. એ થઈ જશે બેન… એવો અમીતભાઈ ને અન્ય મિત્રોનો સૂર.. પોતાના ગામના વિકાસ માટે આવો ઉત્સાહ દાખવનાર આવા મિત્રોને મળીને રાજીપો થયો..

ભાચલીની નજીક નર્મદા કેનાલ જાય. કેનાલ ઓવરફ્લો થાય એટલે એક તળાવમાં પાણી ભરાય પણ આ તળાવ ગળાયે વર્ષો થઈ ગઈ ગયેલા. તળાવ તદન છીછરુ. જો ગળાય તો વધુ પાણી સમાય ને લોકો ખેતીની ત્રણેય સીઝન લઈ શકે..

એક વખતે પાણીના અભાવે ગામના મહત્તમ લોકોએ સ્થળાંતર કરેલું. પણ પાણી આવતા ઘણા લોકો ગામમાં પરત આવ્યા ને ખેતી અને પુશપાલન કરવા માંડ્યા. ગામના ત્રણેક તળાવ ગળાય ને એમાં પાણી ભરાય તો ગામની સમૃદ્ધીમાં ઘણો વધારો થાય.

આમ તો ગામમાં ને ગામના ચરામાં મહત્તમ બાવળ જોઈ શકાય. અમે આ બાવળની જગ્યાએ બીજા ઝાડ વાવવા માટેનું આયોજન પણ ગામની ભાગીદારીથી કરવા ગામના યુવાનોને કહ્યું. એ લોકોએ હાલ તો એ માટે પણ તૈયારી દર્શાવી છે. બાકી તળાવ તો સાથે મળીને ગાળીશું એ નક્કી…

ગામલોકો સાથે કરેલી બેઠક ને જે તળાવ ગાળવાના છે તેના ફોટો સમજવા ખાતર…

#MittalPatel #vssm #water

#watermanagement #savewater

#traditionalwater #groundwater

#rechargewater #Banaskantha

This monsoon its water, hope and cheer all around.…..

 “Ben, I remember how the young and the old in the village would come together and set out to clean the village lakes on Navoni Agiyaras. As a young boy, I too would be part of the entourage that went to repair the community lakes… these memories are from 30-35 years ago. The times have changed now people want water but do not wish to contribute towards maintaining  the water sources!!”

Dudhwa Water Management site
Dudhwa Water Management site

Bhagwanbhai, Sarpanch of Banaskantha’s Suigaum had mentioned this while we were discussing the water conservation efforts for their village.

The lake got filled up this year because rains have been sufficient in this drought-prone region of Gujarat.

It is impossible to drill borewell in Dudhwa village as the groundwater is saline. If the lakes fill-up the farmers can use the water in farming even after October. Also,  if the lakes fill-up it will prevent the salinity to rise further, the community had shared.

Mittal Patel discusses Water Management with villagers

In this arid and drought-prone region,  farmers await rains more so after the lakes were deepened. Last year there were no rains in the region, the lake of Dudhwa  village remained dry but his year the rain gods have blessed them all, the lakes are brimming with water. In this saline regions, they cannot deepen the lakes instead of we have to widen them. “Ben, this year is going to be bountiful. We shall be able to take two crops.

Dudhwa lake is brimming with rainwater

The regions like Banaskantha that primarily depend on agriculture and dairy it is crucial to implement water conservation works on a wider scale. The simple people of this region survive on minimum needs. One good monsoon every 2-3 years is enough to sustain them for a couple of years.

I am grateful to the well-wishing dear ones of VSSM who have supported our water conservation efforts.

Environment and water conservation are non-negotiables now, it is better we realise the gravity of the emerging situation and act ASAP.

Thank you Rashminbhai  to draw our awareness towards this grave situation and guiding us through this entire initiative, respect your foresightedness to steer this entire effort.

બેન મુ નેનો હતો તાણ નવોણી અગિયારસના દાડે ગોમમોં રેતા નેના મોટા ટૂંકમોં કોમ કરી હક એ બધા તળાવ ગાળવા જતા…

આ તરી પોતરી વરહ પેલાની વાત કરુ સુ. મુયે નેનો હતો તાણ તળાવ ગાળવા જેલો… પણ હવ કળજુગ શરૃ થ્યો. લોકોન્ પોણી તો જોવ પણ તળાવ ગાળવામોં ભાગીદાર નઈ થવું…

બનાસકાંઠાના સૂઈગામ તાલુકાના દૂધવાગામના સરપંચ ભગવાનભાઈએ એમના ગામમાં VSSM સાથે સંકળાયેલા સ્વજનોની મદદથી ખોદાઈ રહેલું તળાવ ગળાતું હતું તે વખતે આ વાત કરેલી..

આ તળાવ કુદરતની મહેરથી આ વર્ષે એટલે ભરાયું.

દૂધવાગામમાં બોરવેલ શક્ય નથી. પેટાળમાં સાત થી દસ ફૂટે ખારુ પાણી છે. તળાવ ભરાય તો ખેડૂતો નવરાત્રી પછી આ તળાવમાંથી પાણી લઈને ખેતી કરી શકે. વળી તળાવ ભરાય તો જમીનમાં ખારાશ આગળ વધતી અટકે એવું પણ ભગવાનભાઈ અને ગ્રામજનોનું કહેવું છે…

આવા સૂકા દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં તળાવ ગળાયા પછી મેધાની વાટ અમે બધા જોઈએ પણ એ વરસે મેધો ના પણ પડે.. જેમ દૂધવામાં ગયા વર્ષે વરસાદ જરાય ન આવ્યો. અમારુ ગળાયેલું તળાવ કોરુ ધાક્કોર રહ્યું. પણ આ વર્ષે ખેડૂતોએ કહ્યું બેન લહેર છે. ચોમાસુ અને શિયાળુ બેય પાક સરસ થશે..

આ વિસ્તારમાં તળાવ ઊંડા નથી ગળાતા પણ એને પહોળા ગાળવાના… કારણ પેટાળમાં ખારાશ છે માટે…

આવા વિસ્તારોમાં મહત્તમ પાણીના કામો થાય તે જરૃરી છે. જ્યાં લોકોનો જીવવાનો આધાર માત્ર ખેતી અને પશુપાલન છે..

લોકો બહુ ઓછી જરૃરિયાતો સાથે જીવે છે. બે ત્રણ વર્ષે એક ચોમાસુ સારુ આવી જાય તો બે વર્ષ જીવી જવાય એવું એ લોકો કહે…

આવા આ વિસ્તારમાં મદદરૃપ થનાર પ્રિયજનોનો આભાર માનુ છું…

પાણી અને પર્યાવરણ બેયની ચિંતા કરવી આજના સમયની તાતી જરૃર છે. સમાજ, લોકો આ બાબતે જાગૃત થાય તેમ ઈચ્છીએ…

થેક્યુ રશ્મીનભાઈ તમે આ પાણી બાબતે અમને જગાડ્યા ને અમે આ કરી શક્યા… આપની દુરંદેશીને પ્રણામ…

લખ્યું એ બધુંયે ફોટોમાં..


VSSM’s tree plantation programme is successful with remarkable participation of the village…

Mittal Patel meets villagers for tree plantation

Banaskantha’s Makhanu village, a village in a far-fetched area of Gujarat. Despite its remoteness, the village is blessed with compassionate and visionary leadership. At the helm of it all is Sarpanch Ashokbhai who has wonderful support of sensitive fellow leaders.

Bhanabhai had expressed the desire to deepen the village lakes, we did deepen two lakes as well. The leadership, as well as the community, had understood VSSM’s precondition of participation and contribution. Hence, they had arranged for tractors to lift the excavated soil and collected contribution for excavation too. (The excavated lakes can be seen in the images).

Water Management site
Lake deepening work

After the lake deepening works have picked momentum we have also begun to share the idea of planting trees on the banks of the lake. The fencing for the protection of the trees is to be done by the village. Makhanu did the required to commence plantation around the village crematorium. The trees are nurtured by Narsinhbhai, nature loving soul. VSSM pays a small remuneration to Narshinhbhai for his services.

Mittal Patel with Narsinhbhai (Vrukshmitra)
Vruksh Mitra working hard to raise the trees

Narsinhbhai, with his care, managed to raise 810 trees (as seen in the shared images).

When a village begins to care about its water and trees and the ecosystem around it, prosperity is bound to follow. We hope to plant 10,000 trees in Makhanu, a target we can achieve if they find enough land, water and build a fence around the land.

Tree plantation site
Mittal Patel visits tree plantation site
Mittal Patel discusses Water Management

Our wastelands are brimming with gando bawal, a tree that is of use to no one. If we uproot them and plant native trees like neem, peepul, banyan, rayan, mulberries, jamun trees the birds and the bees around it are bound to be happy.

We have had numerous charpoy meetings with them with the hope to implement these dreams….

બનાસકાંઠાનું મખાણુ્ગામ..

ભાણાભાઈ જેવા જાગૃત સરપંચ, અશોકભાઈ જેવા સંવદેનશીલ ગામલોકોનો સાથ.. પછી ગામના વિકાસના કામોની ગતિ અટકે શાની?
તળાવો કરવાની મનછા ભાણાભાઈએ VSSM સામે વ્યક્ત કરી. અમે ગામના બે તળાવો સરસ ઊંડા કર્યા. લોકોભાગીદારીની અમારી વાતને એ બરાબર સમજે. એટલે માટી ઉપાડવા ટ્રેક્ટર ઉપરાંત ખોદકામ માટે ફાળો પણ ભેગો કરેલો. (કરેલા તળાવોના ફોટો જોઈ        શકાય છે)
તળાવની સાથે વૃક્ષો વવાય તેની વાત પણ અમે દરેક ગામોમાં કરીએ.. તે મખાણુના સ્મશાનમાં વૃક્ષો વવાય એ માટે પાણી અને ઝાડ જ્યાં વવાય તે જગ્યાએ તાર ફ્રેન્સીંગની વાડ ગામે કરી આપી. એ પછી અમે એમાં ઝાડ વાવ્યા.
ગામના જ વૃક્ષપ્રેમી નરસીંહભાઈ વૃક્ષમિત્ર તરીકે સેવા આપે. સંસ્થા એમને નાનકડી સહાય દર મહિને આપે.

નરસીંહભાઈએ 810 વૃક્ષો જીવાડ્યા. (ફોટોમાં નરસીંગભાઈને તેમણે ઉછેરેલા વૃક્ષો પણ જોઈ શકાય છે)
પાણી અને વૃક્ષોની જે ગામ ચિંતા કરે ત્યાં સુખાકારી આપો આપ આવવાની.
અમારી ઈચ્છા મખાણુમાં 10,000 ઝાડ વાવવાની છે. ગામલોકો જગ્યા શોધી આપે અને ત્યાં પાણીની વ્યવસ્થા તેમજ તાર ફ્રેનસીંગ કે કાંટાળી વાડ કરી આપે તો આ લક્ષાંક પણ પૂર્ણ થઈ શકે.
આપણા ગામની ઘણી જગ્યા ગાંડા બાવળથી ભરી પડી છે. બાવળ કોઈ કામના નથી એ કાઢીને એની જગ્યાએ લીમડો, આંબલી, પીપળો, વડ, સરગવો, રાયણ, જાંબુ, સેતુર વગેરે જેવા ઝાડ થાય તો કુદરત રાજી થઈ જાય..પક્ષીઓના ઘર થાય,જમીનમાં પાણીનો સંગ્રહ કરવા આ બધા ઝાડ મદદ કરે..
મખાણુંમાં ગામલોકો સાથે કરેલી બેઠકો.. ખાટલામાં બેસવાની એમની પદ્ધતિ મને બહુ ગમે..
બાકી જે લખ્યું એ બધુંયે ફોટોમાં
#mittalpatel #vssm #Waterconservation #Treeplantation
#Participatorywatermanagement #Waterscarcity
#Savewater #Savetree #Saveplanet #Saveenvironment
#Lakedeepening #groundwaterrecharge #Waterlevel
#Traditionalwatersources #Savewatersavetrees
#આદર્શગામ #વૃક્ષવાવો #પાણીબચાવો #પર્યાવરણબચાવો
#લોકભાગીદારી #મીતલપટેલ #બનાસકાંઠા #ગુજરાત
#जलसंचय #पानीबचाओ #पर्यावरणसंरक्षण #मित्तलपटेल

The show must go on…VSSM starts new season of Water Management…

Meeting with the villagers of Waghpura

How long can one survive without air?  A few seconds maybe !! And without water? Maybe for a few hours!  And yet we undervalue both these resources.

We save money, to help us sustain during a crisis or special needs. I reckon all of you would agree if I claimed that our underground water reserves are like our savings. Meaning they have to be reached out for only in case of dire need and stop drawing from these reserves once we have other options available. However, we have failed to do that. We kept using our groundwater reserves without responsibly giving back what was taken from nature’s reserves. Despite crippling water crisis, we have never felt the need to save water.  Rainwater is the only source of fresh water and we have not considered it necessary to catch and conserve it. According to a study by 2080, we shall run out of drinking water. It is time we wake up to the looming crisis. Water is the biggest threat there is.

VSSM initiated deepening village lakes in Banaskantha
VSSM initiated deepening village lakes in Banaskantha but just deepening the lakes is not going to be enough. Farmers will have to build farm ponds and plan the slop in such a way that rain waters from the village are captured in these reservoirs. If planned well the water tables in this region will begin to rise.
 The COVID19 crisis has impacted our water conservation works, we had to delay the beginning of this year’s works. Nonetheless, we are confident about excavating at least 25 lakes this year. The leadership of Banaskantha’s Lavana and Makhanu village is aware and proactive hence, the works there have already begun (as seen in the pictures).  We have had a meeting in Waghpura too and more were in planned, but the lockdown has crippled our movement.  According to our work protocol, we only begin work in the village after a proper briefing of the initiative.
Ongoing lake deepening work
Lavana Water Management site

I am grateful for the insights of our respected Rashminbhai, who made us pay attention to the water crisis and pushed me into working on the issue. It should be noted that the entire water conservation initiative functions under the guidance of Shri Rashminbhai. If we do not act now ‘WATER-WATER EVERYWHERE, NOT A DROP TO DRINK’ will soon be a reality.

હવા વગર થોડી સેન્કડો જીવી શકાય..જ્યારે પાણી વગર કેટલાક કલાકો..
આપણે કમાણીનો અમુક ભાગ બચત તરીકે જુદો મૂકીએ.. મૂળ તો તકલીફ અથવા પ્રસંગોમાં એ પૈસો કામ આવે..
ત્રેવડ એ ત્રીજો ભાઈ કહેવાય, એવું નાનપણથી આપણને મા- બાપ શીખવે..
ભૂગર્ભજળ એ બેંકમાં મૂકેલી આપણી બચત જેવું.. એને રોજ ન વપરાય ખાલી જઈ જાય. કોઈ આરો ન હોય ત્યારે એનો ઉપયોગ કરાય અને જેવી સગવડ થાય પાછી બચત કરવાનું કરવું પડે..
પણ આપણે એમ કરતા નથી. ભૂગર્ભજળ ને બસ કાઢે જઈએ પાછુ આપવાનું તો કરીએ જ નહીં..
મીઠા પાણીનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત વરસાદ.. આપણે એ વરસાદના ટીપે ટીપાને બચાવવું જોઈએ.. પણ આપણે ઊણા ઉતર્યા છે.
એક સમાચાર પ્રમાણે આજ સ્થિતિ રહી તો 2080 સુધીમાં પીવાનું પાણી પણ નહીં બચે…
માટે જાગવાનો વખતઆવી ગયો છે..
અમે બનાસકાંઠામાં તળાવો ઊંડા કરવાનું આરંભ્યું છે. પણ ફક્ત ગામના તળાવો ગાળે ચાલશે નહીં… ખેડૂતો પોતાના ખેતરમાં પણ ખેતતલાવડી બનાવે.
આ તળાવ અને ખેતતલાવડીમાં એવો ઢોળાવ આપે કે વરસાદનું બધું પાણી વહીને એમાં ભરાય..
બે – પાંચ વર્ષે એ વિસ્તારના ભૂગર્ભ જળના તળ ઊંચા આવવા માંડશે..
આ વર્ષે કોરોનાના લીધે તળાવ ગળાવવાનું કામ થોડું મોડેથી શરૃ કર્યું છતાં 25 તળાવો ગાળી નાખીશું..
બનાસકાંઠાના લવાણા અને મખાણું બેય ગામના સરપંચ જાગૃત.. આ ગામોમાં થઈ રહેલું કામ ફોટોમાં જોઈ શકાય છે.
મીટીંગ અમે વાઘપુરા ગામમાં કરેલી. હમણાં તો બેઠકો માટે નથી જવાતું.. કોરોનાએ પગમાં બેડીઓ બાંધી દીધી છે..
પણ ગામલોકો સાથેનો એ વાર્તાલાપ યાદ કરુ છુ. એક સમજણ આપ્યા પછી પાણીનું કામ શરૃ કરવાની VSSMની પરંપરા..
આદરણીય રશ્મીનભાઈ જેમણે પાણીના કામોમાં મને વાળી જેમના માર્ગદર્શન હેઠળ અમે આ કાર્ય કરીએ.. આપનો આભાર તમે બહુ મોટુ કામ અમને સમજાવી દીધું.
પાણી ફક્ત મનુષ્ય માટે નહીં પણ સમગ્ર જીવ સૃષ્ટિ માટે જરૃરી…
#MittalPatel #VSSM

Lake deepening work have begun in Banaskantha …

Water Management work beguns in Banaskantha

Yes, the COVID19 pandemic has brought life to a standstill, for a very long time it will be safe to stay at home. However, as they say, life must go on and we will have to begin working soon. The cycle of nature does not wait for anything, it keeps changing.

The monsoons will arrive in a month and a half, the water crisis is all around it’s just that the news of it is buried under the weight of COVID news.
Ongoing Lake Deepening work
 If the times had been normal, the water conservation works we initiated a few years ago would have been progressing at full swing this summer,  especially in Banaskantha.
Lake deepening work
Lake deepening work
Lake deepening work
VSSM’s team at the grassroots shared the concern and opined that it was crucial we initiated the lake excavation works as soon as possible. The team has been up and about during this pandemic induced lockdown, they fearlessly ventured out and supplied ration kits to the families in need in some of the most remote corners of our state. And now they are willing to move away from whatever comforts they have in their villages to stay on the outskirts of some other village and begin the lake deepening works.
We spoke to the villagers, they too showed preparedness to provide tractors if the works commenced. We requested the district collector to provide us with permissions to do the same under the government’s Sujlam Suflam Scheme, to our great relief things are falling in place.
Water Management site

Lake deepening works have begun in Khorda and Rajkot villages of Banaskantha’s Tharad. VSSM works in partnership with the government and village.

Water is life and we cannot afford to let it slip by even during this crisis. I am sure mother nature will agree to this….

ઘરમાં રહીએ સુરક્ષીત રહીએ એ સાચુ પણ કામ તો કરવું પડશે ને?

કુદરત તો એના નિત્યક્રમ પ્રમાણે ચાલવાની જ.. એ કોઈની રાહ જોઈને નથી બેસતી..

આગામી એકાદ દોઢ મહિનામાં વરસાદ પડવાનો. પાણીનું સંકટ પણ માથે છે જ ખાલી એના સમાચાર અત્યારે કોરાનાની મોટી બૂમના કારણે સંભળાતા નથી.

પાણી બચાવવાની અમારી ઝૂંબેશના ભાગરૃપે બનાસકાંઠામાં તળાવ ગળાવવાની અમારી ઝૂંબેશ અત્યારે તો પૂર બહાર શરૃ થઈ ગઈ હોત પણ કોરોનાએ આ વખતે જરા બ્રેક મારી..

VSSMની મજબૂત ટીમે તળાવોના કામ ઝટ આરંભીએ એવી ભાવના વ્યક્ત કરી. ડર્યા વગર રાશનકીટનું વિતરણ તો એમણે કર્યું હવે પોતાના ઘરથી છેટે કોઈ બીજા ગામમાં સુખ સુવિધાઓ વગર રહીને તળાવોના કામ કરવા બધા તૈયાર હતા.

ગામલોકો સાથે તળાવો ગળાવવા બાબતે વાત કરી અને એ લોકો પણ તળાવો ગળાય તો ટ્રેક્ટર આપવાની સહમતી આપી.

સરકારે શરૃ કરેલા સુજલામ સુફલામ યોજના અંતર્ગત તળાવો ગાળવામાં સરકારનો સહયોગ મળે તે માટે કલેક્ટર શ્રીને વિનંતી કરી અને બધુ સમુ સુતરુ ગોઠવાયું.

બનાસકાંઠાના થરાદના ખોરડા અને રાજકોટગામમાં તળાવો ઊંડા કરવાના કામો શરૃ કર્યા.

સરકાર, VSSM અને ગામની ભાગીદારીથી તળાવો ઊંડા કરવાનું શરૃ કર્યું છે… જે ફોટોમાં જોઈ શકાય છે.

પાણી સમગ્ર જીવસૃષ્ટિ માટે જરૃરી.. કુદરતને પણ સમગ્ર જીવ સૃષ્ટિ માટે થઈ રહેલા આ કાર્યને લઈને રાજી થશે….

#MittalPatel #VSSM