VSSM had a gathering of Sarpanchs of 52 villages of Deesa and Lakhni blocks to share experience of our work on water conservation…

Mittal Patel talks about water conservation

Let us talk Water….

Ma Rewa (Narmada) has been a blessing in disguise in Banaskantha or for that matter entire Gujarat however since our work on water conservation in Banaskatha has been growing steadily I can talk about the region with confidence. The region is experiencing a prosperous change as a result of Sardar Sarovar water reaching it. The borewells to pump out groundwater have also played their role but the borewells of the regions where the Narmada waters have not reached are experiencing immense distress and the condition will only worsen in coming years.

VSSM has deepened lakes in villages of Lakhni and Deesa, the waters tables have dropped down to 900 to 1200 feet, the borewells are breathing their last.

The Sujalam Sufalam Canal passes through the region but since it doesn’t remain full throughout the year, sourcing water for irrigation is not an option. The canal also does not bring with it possibilities of year-round irrigation to the farms in the region, neither do the surrounding lakes receive the canal waters.

The farmers of this region are waking up to the need for some more efficient solutions to their water woes, but they can’t seem to find a way forward.

Recently to share experiences of our work on water conservation in the region and educate them on the available solutions, we had a gathering of Sarpanchs of 52 villages of Deesa and Lakhni blocks.

VSSM had a gathering of Sarpanchs of Deesa and Lakhni blocks

The farmers, leaders and Sarpanch talked about keeping water in the Sujlam Suflam Canal year-round, if required make this kuccha canal a pucca one, link lakes with it, dig small-big lakes on the gochar land of these villages and catch the rainwater, also dig up a lake over 500 acres plus woodland of Lavana village and fill it with water from the main canal of Narmada. This will improve the groundwater levels of the entire region.

In the coming days based on these recommendations, we plan to shape a strategy and bring it to our Chief Minister, Deputy Chief Minister and concerned authorities.

Lakhani TDO Shri Anilbhai remained present in the meeting to offer his support for the tree plantation drives in the region.

The awareness of these community on the looming water crisis made us optimist and hopeful for water sufficient tomorrow, provided we all decide to work together.

Lakhani TDO Shri Anilbhai remained present in the meeting to offer his support for the tree plantation
Mittal Patel shares experience of water management with the sarpamchs and villagers
The farmers, leaders , sarpanchs talked about water conservation

વાત પાણીની..

મા રેવા (નર્મદા) આશિર્વાદરૃપ બની ને બનાસકાંઠાનો આમ તો ગુજરાતનોય કહેવાય પણ અમે બનાસકાંઠામાં પાણીને લઈને ઘણું કામ કરીએ એટલે એ વિસ્તારનો ઘણો ભાગ સમૃદ્ધ બન્યો એમ કહીશ. નર્મદાની સાથે બોરવેલે પણ પોતાની ભૂમિકા ભજવી.. પણ જ્યાં નર્મદાના નીર પહોંચ્યા નથી ત્યાં હવે બોરવેલ ડચકા લે છે. આવા વિસ્તારની દશા આવનારા પાંચ – દસ વર્ષમાં માઠી થવાની.

લાખણી અને ડીસાના કેટલાક ગામોમાં અમે તળાવ ઊંડા કરવાના કાર્યો કરીયે. ત્યાં પાણીના તળ વિષે લોકોને પુછ્યું તો 900 થી 1200 ફૂટે પાણી પહોંચ્યાનો જવાબ મળ્યો.

ક્યાંક તો બોર હવે ડચકા લે એવી વાત પણ આવી.

આ વિસ્તારમાં સુજલામ સુફલામ કાચી કેનાલ પસાર થાય પણ એ કાંઈ બારેમાસ ભરાયેલી ન રહે. ને એમાંથી સિંચાઈ થઈ શકતી નથી. ના આ કેનાલમાંથી આસપાસના વિસ્તારના તળાવો ભરવાનું કાર્ય થાય.

ખેડૂતો જાગૃત થયા છે પણ ઉકેલ સુઝતા નથી.

પાણી રિચાર્જના કાર્યો માટે શું થઈ શકે તે સમજવા અને અમારા અનુભવે અમે જે કર્યું તે વાત કરવા લાખણી અને ડીસા તાલુકાના 52 ગામના સરપંચ અને આગેવાનો સાથે એક બેઠક લાખણીમાં મા હિંગળાજના સાનિધ્યમાં કરી.

સુજલામ સુફલામ કેનાલમાં બારેમાસ પાણી ભરાયેલા રહે, વળી કેનાલમાં વધુ પાણી છોડવામાં આવે. જરૃર પડે આ કેનાલ નર્મદાની જેમ પાકી થાય. તેમાંથી તળાવો લીંક થાય. એ સિવાય આ વિસ્તારની ગૌચરની જમીનોમાં નાના માટો તળાવ કરવા જેમાં વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ થાય. તેમજ નર્મદાની મુખ્ય કેનાલમાંથી લવાણા જેવા ગામમાં જ્યાં 500 એકરથી વધુ જમીનનું વીડ છે ત્યાં મોટુ સરોવર કરી એને બારેમાસ કેનાલના પાણીથી ભરવામાં આવે તો આ આખા વિસ્તારના તળમાં સુધારો થઈ શકે.. વગેરે જેવી ઘણી વાત આ વિસ્તારના આગેવાનો – સરપંચ અને મૂળ તો આ બધાય ખેડૂતોએ કરી.

આગામી દિવસોમાં આ બધી વાતો સાથે આ દિશામાં નક્કર આયોજનને લઈને મુખ્યમંત્રી શ્રી, નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રીથી લઈને સંલગ્ન તમામ અધિકારીને રજૂઆત કરીશું.

લાખણી તાલુકાના TDOશ્રી અનીલભાઈ પણ આ બેઠકમાં વૃક્ષારોપણના કાર્યોમાં એમની જે મદદની જરૃર પડે તે મદદની વાત કરવા ખાસ ઉપસ્થિત રહ્યા.

પાણી માટેની આ જાગૃતિ જોઈને રાજી થવાયું. સાથે મળીને કોશીશ કરીશું તો નક્કર પરિણામ સુધી પહોંચીશું તેવો વિશ્વાસ પણ છે..

The awareness of VSSM’s tree plantation campaign is rising and we are invited to carry plantation drives…

Mittal Patel with the leaders of Mali community of Vakha village

“Where is the meeting?”

“At the crematorium!”

So all of us would gather at the decided venue. Crematoriums are devoid of trees, and if there is any seating under their shade is not an option because the place is hardly clean. Ultimately, after a brief hesitation, all of us seated on the platform where the pyre is lit.

“Why hesitate when one day all of us will come and rest here!” would be unanimous clamour.

The meeting begins to discuss turning crematoriums into green sanctuaries.

There is a Mali community crematorium in Banaskantha’s Vakha, the expanse is huge but the grounds have no trees or greenery around.

The awareness of VSSM’s tree plantation campaign is rising and we are invited to carry plantation drives. The leaders of the Mali community of Vakha are informed and aware, they took up the responsibility of fencing the grounds and arranging for water and cleaning of the grounds.

The plantation drive will be carried in July, following which we will appoint a Vruksh Mitra to nurture and raise the trees.

We are hoping for such awareness to spread across Banaskantha to make it green again.

One should always be hopeful, right?

Mali community crematorium in Banaskantha’s Vakha
Tree plantation site
Tree plantation site
Tree plantation site
Tree plantation site
Tree plantation site

‘બેઠક ક્યાં છે?’

ને જવાબ મળે સ્મશાનમાં.

ને અમે પહોંચીએ સ્મશાનમાં. ઝાડ તો હોય નહીં તે એના છાંયે બેસાય. ને હોય તોય નીચે બેસવા લાયક સફાઈ ન હોય. આખરે બેસવું ક્યાં એ વાત પર સૌ આવે ને બેઠક ગોઠવાય અગ્નીદાહ આપવાની છાપરીમાં..

પ્રથમ થોડો ખચકાટ સૌને થાય પણ પછી એક સાથે બધા જ કહે, આજ તો આપણું અંતિમ વિરામ સ્થાન ત્યાં બેસવામાં સંકોચ શાને? ને સૌ ગોઠવાઈ જઈએ..ને પછી ચર્ચા શરૃ થાય સ્મશાનને નંદનવન બનાવવાની..

બનાસકાંઠાના વખામાં માળી સમાજનું વિશાળ સ્મશાન. પણ એમાં ઝાડી ઝાંખરા સિવાય ભાગ્યે જ વૃક્ષો જડે.

અમે વૃક્ષો ઉછેરવાનું અભીયાન હાથ ધર્યું છે. લોકોને હવે એનો ખ્યાલ આવી રહ્યો છે. એટલે ઘણા ગામો પોતાના ગામમાં વૃક્ષારોપણ કરવા અમને નિમંત્રણ આપે ને અમે ત્યાં જઈએ.

વખાના માળી સમાજના આગેવાનો ઘણા જાગૃત. સ્મશાન ફરતે વાડ કરવાનું, સફાઈ ને પાણીની વ્યવસ્થા કરવાનું એમણે માથે લીધુ છે.

જુલાઈમાં અમે વખામાં વૃક્ષો વાવીશું ને પછી એક વૃક્ષમિત્ર એ વૃક્ષોના ઉછેર માટે રાખીશું જે વૃક્ષોનું જતન કરશે.

દરેક ગામ આ રીતે જાગે તો આખો બનાસકાંઠો હરિયાળો થઈ જાય.

ખેર સૌ જાગે તેવી અભીલાષા…

#MittalPatel #vssm #tree

#treeoflife #treeplanting

#TreePlantation #environment

#save #saveenvironment #green

#greenindia #india #Banaskantha

It is also crucial to ensure that the allocated money is spent well only then will we realise the goal we have set out to achieve…

Mittal Patel visits water management site

One does not need to keep lecturing on the need for water and lake deepening; it is a fact that if the lakes can retain monsoon waters the groundwater tables in the vicinity will rise.  VSSM carries participatory water management programs in Banaskantha district where certain regions are in such dire need of water conservation initiatives and the absence of it might result in an apocalyptic scenario.

Mittal Patel discusses water management

The water of Sardar Sarovar has been boon to many water-starved regions of Gujarat. As the outreach of Narmada water increases,  we observe an increasing trend of reverse migration of families who had left this parched landscape return to their native and begin tiling their farms once again. The government has taken up the task of filling the lakes by laying pipelines from the canal to lakes.

The government has taken up the task of filling the lakes by laying pipelines from the canal to lakes.

This year’s budget has provisions for filling up lakes within 3 kilometres radius of canal or pipeline, this has been raised by a kilo-meter. This indeed is a much-needed step in addressing the chronic water crisis in the region.  But the lakes farther from 3-kilometres also need to be covered, one can encourage community participation for the same. The farmers are hungry for water and they will spend it to get it to their village. The villages where average rainfall is very less and the groundwater tables have depleted to below 1000 feet require urgent redressal of the water crisis and a more acute one that is looming on the horizon. The 60 villages of Lakhni, Lavana have no option but to depend on underground water. The region needs support and encouragement to adopt rainwater harvesting methods like lake deepening, bunding, farm-ponds etc.

 

It is also crucial to ensure that the allocated money is spent well only then will we realise the goal we have set out to achieve. A committee needs to be set up to monitor the work and progress, it is crucial to conduct social audits at regular intervals during the process.

The lake VSSM deepened fill up with rainwater

The lakes VSSM deepened at Doodhwa, Kataav, Kankar villages did fill up with rainwater,  but they also need water from Narmada because rains aren’t a normal occurrence in this region. Only then will the groundwater tables rise and enable farmers to take 2-3 crops.

The lake VSSM deepened fill up with rainwater
The lake VSSM deepened fill up with rainwater
The lake VSSM deepened fill up with rainwater

The images are of Doodhwa, Kataav and Kankar lakes.

તળાવની જરૃરિયાત વિષે ઝાઝુ બોલવાનું કે ભાષણ કરવાના નહોય.. પણ તળાવોમાં ભરાતા પાણીના લીધે જ ધરતીના પેટાળ પાણીથી ભરેલા રહે..

અમારો જળસંચયને લઈને વધારે અનુભવ બનાસકાંઠા જિલ્લાનો.ત્યાંના કેટલાક વિસ્તારમાં પાણીના કાર્યો કરવા અત્યંત જરૃરી નહીં તો આગામી સમયમાં સ્થિતિ ભયંકર થશે એવું જણાય છે.

નર્મદાના પાણી ઘણા વિસ્તારમાં આશિર્વાદ રૃપ બન્યા છે. પાણી નહોતા એટલે સ્થળાંતર કરી ગયેલા ઘણા લોકો આજે ગામમાં પરત આવીને ખેતી કરતા થયા છે. સરકારે પણ કેનાલ કે પાઈપલાઈન થકી તળાવો ભરાવવાનું કાર્ય આરંભ્યું છે.

સરકારે જાહેર કરેલા આ વર્ષના બજેટમાં પાઈપલાઈન કે કેનાલની આસપાસના બે કિ.મી.ની ત્રીજીયામાં આવતા તળાવો ભરાવવાની વાતને આગળ વધારતા હવે ત્રણ કિ.મીની ત્રીજીયામાં આવતા તળાવો ભરવાની વાત કરી છે અને એ માટે પૈસા પણ ફાળવ્યા છે. આભાર.. આ થવું જ જોઈએ..

પણ એક વાત હજુ વધારે.. ત્રણ કિમી થી વધારેની ત્રીજીયા વાળા તળાવોય આવરીયે. આમાં લોકોની ભાગીદારી પણ કરી શકાય. મારા ખ્યાલથી પાણીની જે ખેડૂતોને ભૂખ છે તે તો પોતાના ખર્ચેય આ કાર્ય કરશે.જ્યાં વરસાદ ઓછો છે ને પાણીના તળ 1000 થી વધુ ઊંડા ગયા છે. ત્યાં સઘન કાર્ય જરા ઉતાવળે કરવાની જરૃર છે.  જેમ કે અનુભવે કહુ તો બનાસકાંઠાનો લાખણી, લવાણા વાળો વિસ્તાર લગભગ 60 ઉપરાંત ગામોમાં બોરવેલ સિવાય પાણી માટે બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી. ત્યાં વરસાદી પાણીના સંગ્રહ માટેની ઉત્તમ વ્યવસ્થાઓ તળાવો, ખેતતલાવડીઓ, ખેતરમાં કંપાર્ટમેન્ટ બંડીંગ વગેરેને પ્રોત્સાહનની જરૃર છે.

આ સિવાય જળસંચયના કાર્યો માટે ફળવાયેલા પૈસા એકદમ યોગ્ય રીતે ખર્ચાય તો સરકારનો ઉદેશ્ય બર આવશે. તળાવો માટે જે પૈસા ખર્ચાય એ પ્રમાણે કાર્ય થાય છે કે નહીં તે જોવા કમીટીનું ગઠન થવું જરૃરી છે. દેખરેખ, સોસીયલ ઓડીટની વાત કરવી પડે એવી સ્થિતિ છે. કારણ સવાલ પાણીનો છે..

અમે બનાસકાંઠામાં દૂધવા, કટાવ, કાકરગામમાં તળાવો ગાળેલા એ તળાવો વરસાદી પાણીથી તો ભરાયા પણ નર્મદાના પાણીથીયે એ ભરાયા જેના લીધે તળમાં ફરક પડે ને ખેડૂતો બે- ત્રણ પાક પણ લઈ શકે…

ફોટોમાં #દૂધવા, #કટાવ અને #કાકરનું #તળાવ..

#MittalPatel #vssm #water

#savewater #waterrecharge

#watermanagement #goverment

#budget #environment #climatechange

VSSM facilitates the process of desilting and deepening of lake in Bhadvel village…

Mittal Patel discusses Water Management with the Sarpanch of Bhadvel village and the farmers

Banaskantha’s Bhadvel village.

“Our village lake needs to be deepened. Can you please come and have a look at it?”

It surprises us when someone approaches us with such a request. We keep writing about the value of unkept and unattended community lakes and the need to deepen them but it hardly draws the required attention.

So when Kamleshbhai Acharya, the young and sensitive Sarpanch of Bhadvel village approached us with this request,  it did cheer us up. It was not just Kamleshbhai,  but the well-informed farmers of the village also were equally eager to initiate water conservation work in Bhadvel. And all of them participated in the meeting we had in the village.

Mittal Patel meets Sarpanch, farmers, villagers and leaders of Bhadvel village

Under the participatory water conservation efforts, VSSM contributes the cost of JCB machine used to excavate the soil, while the community needs to ferry the excavated soil and each household is also required to contribute in cash for the upkeeping of the deepened lake. The moment we talk about community contribution and their responsibility in facilitating the soil lifting their enthusiasm diminishes. But Bhadvel community absorbed the concept and were prepared to play their part. During the meeting itself, they offered to mobilize Rs. 1 lac for the task.

Bhadvel Water Management site
Lake before digging

I am sure if we receive such acceptance from every village all lakes would be deepened within no time. The groundwater tables in Bhadvel have shrunk to 700 feet and below. And the villagers are hopeful that once the lake is excavated,  the groundwater table will rise. The community is also prepared to set apart land for the tree plantation campaign along with a fence and water to irrigate the saplings.

Hope to come across more and more villages that follow Bhadvel’s path…..

વાત #બનાસકાંઠાના #ભડવેલગામની
‘અમારા ગામમાં તળાવ ગાળવાની ખાસ જરૃર છે. તમે એક ફેરા તળાવ જોઈ લોને?’
સામેથી કોઈ વ્યક્તિ તળાવ ગળાવવાની વાત કરે એ વાત જ નવાઈ પમાડે. બાકી નોધારા તળાવોનું મહત્વ ને એ કેમ ગાળવું જોઈએ વગેરે બાબતે તો કેટલું લખ્યા અને બોલ્યા કરીએ.ખેર આનંદ થયો
બનાસકાંઠાના વાવના ભડવેલગામના જાગૃત અને યુવા સરપંચ કમલેશભાઈ આચાર્યની તળાવ ગાળવા માટેની લાગણી જોઈને.. જો કે આ લાગણીમાં સહભાગીતા આખા ગામની.. ભડવેલ ગઈ ત્યારે સરપંચ સહીત ગામના જાગૃત ખેડૂતો આ વાત કરવા હાજર હતા.
અમે તળાવ ગાળવા જેસીબી આપીએ, માટી ઉપાડવાનું કાર્ય ગામના શીરે એ ઉપરાંત ગામલોકો યથાશક્તિ ફાળો ભેગો કરે. જેનો ઉપયોગ તળાવ ખોદાવવામાં જ અમે કરીએ.. જેમાં ફાળાની વાત સમજાવવામાં અમને ખુબ મહેનત પડે. પણ ભડવેલગામના ખેડૂતો આ બાબતે એકદમ સહમત થયા. અમે ત્યાં બેઠા હતા એ દરમિયાન જ એમણે 1 લાખનો ફાળો ભેગા કરવાનું કહી દીધું.
આવો ઉત્સાહ દરેક ગામમાં જોવા મળે તો ગામનું એકેય તળાવ ઊંડુ થયા વગરનું ન રહે.
ભડવેલમાં પાણીના તળ 700 ફૂટથી વધુ નીચે ગયા છે. જો તળાવ ગળાય ને એમાં પાણી ભરાય તો પાણીના તળ ઉપર આવવાના એ નક્કી…
ભડવેલમાં વૃક્ષારોપણ માટે પણ જગ્યા ફાળવવા ગામલોકોને વાત કરી ને એ લોકો એ માટે પણ તૈયાર થયા. તારની વાડ અને પાણીની વ્યવસ્થા વૃક્ષારોપણની જગ્યા માટે એ કરી આપશે…
તળાવના કાર્યો સક્રિય રીતે થાય એ માટે અમારા કાર્યકર નારણ ખુબ જહેમત ઉઠાવે. ગામને શોધવા, તેમની સાથે વાત કરવી વગેરે જેવું થકવાડનારુ કાર્ય એ ઉત્સાહથી કરે. બાકી દરેક ગામ ભડવેલની જેમ જાગૃત થાય એમ ઈચ્છીએ…
#mittalpate #VSSM #waterconservation
#water #savewater #જળસંચય
#savelife #બનાસકાંઠા #ગુજરાત

Water management work in Bhalicha receives great support from the youth…

Mittal Patel discusses Water Management with the villagers

Almost four years ago, VSSM initiated Participatory Water Management efforts in Banaskantha. 117 community lakes are deepened so far. Amitbhai Joshi is a well informed and aware citizen residing in Banaskantha’s Bhachli village. On learning of VSSM’s initiative, he invited us for the same in his village.

As the name of this initiative suggests, the first precondition to launching any lake deepening initiative is community participation. VSSM bears the cost of JCB expenses, rest all the costs including contributions by individual households, have to be borne by the village community. The funds collected from the families are to be used for the upkeeping of the deepened lakes. However, despite of the fact that these efforts obviously benefited the village,  many villages do not agree to this preconditions. Even if the village leadership agrees to raise Rs. 500 from each house, it will add up to be a substantial collection. But the leaders remain reluctant to do even that.

But not the village of Bhalicha.

Mittal Patel visits Water Management site for lake deepening with the villagers

A joint meeting with village elders and youth was organised at the Ram temple premises. To our surprise, there were no questions raised when we shared the preconditions and the need to collect contribution. “It will be done!!” Amitbhai and other youth spoke in unison. We were elated to find such young men who are prepared to work proactively for the development of their village.

The Sardar Sarovar Canal remains in the vicinity to Bhalicha, it the canal overflows the water may spill over into the lake, but as a result of neglect of years the lake has become extremely shallow, there is no scope for water to accumulate. If efforts were made to deepen it, there was the potential of collecting more water and benefiting the farmers. It would enable the farmers to take all three seasons. Like everywhere else in Banaskantha, water scarcity has triggered migration from Bhalicha too. Since the arrival of Sardar Sarovar canal, many have returned and agriculture is flourishing. If all three lakes of Bhalicha were to deepened, the village is bound to prosper.

Lake before digging
Water Management site

The Gando Bawal/Prosopis juliflora or the Mad ZTree dominates the landscape around Bhalicha, we also proposed tree plantation drive in the village. The youth is prepared but that needs to be firmed up well. The lake will be deepened for sure.

The images share glimpses of the meeting we had at Bhalicha and the village lake we plan to deepen.

બનાસકાંઠાનું ભાચલીગામ..

ગામના યુવાન અમીતભાઈ જોષી બહુ જાગૃત..

બનાસકાંઠામાં તળાવો ઊંડા કરવાનું અભીયાન અમે છેલ્લા ચાર વર્ષથી ચલાવીએ. અત્યાર સુધી 117 તળાવો અમે ઊંડા કર્યા. આ અંગે અમીતભાઈને ખ્યાલ આવ્યો ને એમણે ભાચલીમાં આ કાર્ય માટે અમને નિમંત્રણ આપ્યું.

અમારી શરત લોકભાગીદારીની..

તળાવ ખોદકામ માટે જેસીબી અમારુ, બાકી માટી ગામલોકો ઉપાડે ને શક્ય નાનકડો ફાળો પણ ગામલોકો આપે જે તળાવ ખોદવામાં જ વપરાય. પણ ઘણા ગામો આ ફાળા માટે તૈયાર ન થાય.. મને ખુબ નવાઈ લાગે.. શું કામ આપણા પોતાના ભલા માટે આમ તો ચોખ્ખા દેખાતા ફાયદા માટે ગામલોકો તૈયાર નથી થતી? ગામ આખુ ભેગુ થઈને ઘર દીઠ 500 ઉધરાવે તોય સારી એવી રકમ એકત્રીત થઈ જાય.. પણ આ દિશામાં આપણે બધા બહુ મોળા છીએ…

પણ ભાચલી નોખુ..

ગામના રામજીમંદિરમાં ગામના યુવાનો ને વડિલો સાથે બેઠક થઈ ને એમાં ભાગીદારીની વાત કરી. અમારા આશ્ચર્ય વચ્ચે કોઈએ સામે એકેય સવાલ કર્યો નહીં. એ થઈ જશે બેન… એવો અમીતભાઈ ને અન્ય મિત્રોનો સૂર.. પોતાના ગામના વિકાસ માટે આવો ઉત્સાહ દાખવનાર આવા મિત્રોને મળીને રાજીપો થયો..

ભાચલીની નજીક નર્મદા કેનાલ જાય. કેનાલ ઓવરફ્લો થાય એટલે એક તળાવમાં પાણી ભરાય પણ આ તળાવ ગળાયે વર્ષો થઈ ગઈ ગયેલા. તળાવ તદન છીછરુ. જો ગળાય તો વધુ પાણી સમાય ને લોકો ખેતીની ત્રણેય સીઝન લઈ શકે..

એક વખતે પાણીના અભાવે ગામના મહત્તમ લોકોએ સ્થળાંતર કરેલું. પણ પાણી આવતા ઘણા લોકો ગામમાં પરત આવ્યા ને ખેતી અને પુશપાલન કરવા માંડ્યા. ગામના ત્રણેક તળાવ ગળાય ને એમાં પાણી ભરાય તો ગામની સમૃદ્ધીમાં ઘણો વધારો થાય.

આમ તો ગામમાં ને ગામના ચરામાં મહત્તમ બાવળ જોઈ શકાય. અમે આ બાવળની જગ્યાએ બીજા ઝાડ વાવવા માટેનું આયોજન પણ ગામની ભાગીદારીથી કરવા ગામના યુવાનોને કહ્યું. એ લોકોએ હાલ તો એ માટે પણ તૈયારી દર્શાવી છે. બાકી તળાવ તો સાથે મળીને ગાળીશું એ નક્કી…

ગામલોકો સાથે કરેલી બેઠક ને જે તળાવ ગાળવાના છે તેના ફોટો સમજવા ખાતર…

#MittalPatel #vssm #water

#watermanagement #savewater

#traditionalwater #groundwater

#rechargewater #Banaskantha

Remarkable attitude of the Sarpanch of Sutharnesdi village towards environment…

Mittal Patel visits water management site

Sutharnesdi village Sarpanch Dineshbhai is an enthusiastic human being. I had to spoke to him regarding the Bharathari families staying in the village. During the conversation, I could sense his aspiration to work towards the development of the village he led. Hence I very casually inquired, “Has the village lake deepened recently?” Well, these casual questions have become a habit these days.

“Ben, I have been thinking about it!” he had responded.

We were quick to grab this opportunity. We shared details of  VSSM’s participatory water management program.

“Ben, the village will contribute and so will I!” Such generous intention.

Under the lake deepening initiative, VSSM funds JCBB expenses for mud excavation, the village community needs to move the excavated soil through tractors and contribute in cash towards creating the maintenance fund. Sutharnesdi’s sarpanch and the community agreed to these clauses.

Ongoing Lake deepening work

We became a little more greedy once the community agreed to lake deepening. “We should also carry tree plantation drive in the village,” I suggested.

Dineshbhai agreed to that too.  Later we visited the lake to be deepened.

If the leadership of other villages are as proactive as Dineshbhai,  grassroots development will not remain a distant story!!

Mittal Patel meets Sarpanch and other villagers of Sutharnesdi village

 

Mittal Patel discusses Water Management and Tree Plantation with the villagers of Sutharnesdi village

#બનાસકાંઠાનું #સુથારનેસડી.. ગામના સરપંચ દિનેશભાઈ બહુ ઉત્સાહી

આમ તો દિનેશભાઈ સાથે મારી વાત ગામમાં રહેતા #ભરથરી પરિવારોના વસવાટને લઈને થયેલી..

પણ એ વાતચીતમાં એમનો ગામના વિકાસ માટેનો ભાવ પ્રબળ દેખાયો. તેમની આ લાગણી જોઈને તમારા ગામનું તળાવ ગળાયેલું છે? એવું સાહજિક પુછાઈ ગયેલું.. પેલું સુથારનું મન બાવળિયે એ કહેવાતની જેમ જ..

દિનેશભાઈએ કહ્યું, બેન તળાવ ગળાવવાની મારી ભાવના છે બસ પછી તો અમે તક ઝડપી લીધી.. લોકભાગીદારીથી તળાવ ગળાવવા બાબતની અમે વાત કરીને એમણે કહ્યું, બેન ગામ સહકાર આપશે વ્યક્તિગત હું પોતે પણ આપીશ…કેવી ઉમદા ભાવના..

અમે તળાવ ગાળીએ એટલે માટી ઉપાડવાનું કાર્ય ગામલોકોએ કરવાનું, જેસીબી અમે મુકીએ એ ઉપરાંત ગામલોકો યથાશક્તિ ફાળો ભેગો કરે જે ખોદકામમાં વપરાય એવી અમારી લાગણી..

સુથારનેસડીના સરપંચ અને ગ્રામજનોએ અમારી આ શરત સાથે તળાવ ગળાવવાની મંજૂરી આપી..

આ સહમતી પછી પાછી લાલચ વધી અમે કહ્યું, ગામમાં વૃક્ષારોપણ પણ કરીએ.. ને દિનેશભાઈને અન્ય સૌએ કહ્યું હા એ પણ કરીએ…એ પછી ગામનું જે તળાવ ગાળવાનું છે એ જોયું..

દરેક ગામ આ રીતે જાગે તો ગામોના વિકાસને ઝાઝી વાર ન લાગે…

#MittalPatel #vssm #water

#watermanagement #waterconservation

#Banaskantha #gujarat #savewater

VSSM begins its fifth year into participatory water management with Bhatasana village of Suigaum. 

Mittal Patel discusses watermanagement with bhatasana residents

It is impossible to imagine life without water. Yet, we have overexploited one of the most precious resources on earth. The groundwater reserves that had to remain untouched are on verge of exhaustion. Numerous city dwellers share that unavailability of water forced them to migrate to cities despite having land and house in their native village. Migrations like these should not have happened in the first place.

It is important that along with water conservation efforts, we also educate the population on the value of pure water. And sooner we do that better it is.

During the past 4 years, VSSM has deepened 115 lakes in Banaskantha, this year the target is to deepen 50 more. Of course, all this happens with community participation. 

VSSM has deepened 115 lakes in Banaskantha

It is not just the youth but the entire Bhatasana village that is quite aware of water conservation. Last year we deepened one of its lake, good monsoon and surplus water from Sardar Sarovar helped fill up the lake to the brim. Once the lakes fill up the groundwater gets recharged and the farmers also stand to benefit. 

 The residents of Bhatasana very well understood the philosophy behind deepening of lakes; Chandrakantbhai, a youth wind leader called up to ensure his entire team is prepared in whichever way possible to support VSSM undertake water conservation efforts in their village. 

 During the recent meeting with the Bhatasana community, the villagers agreed to contribute Rs. 50,000 and lift all the excavated soil. Such sensitive communities need to applauded to the fullest. 

Bhatasana residents kiritbhai and others share the benefits of the water conservation efforts with Mittal Patel

To me planting trees and conserving water are holy deeds, they spread the goodness around, bring much needed respite to those who rely on it. 

 Bhatasana residents have woken up to the need for conserving water and environment but the residents of Banaskantha and Patan must understand the gravity of the growing water crisis in their region.  

Mittal Patel visits WaterManagement site

In the attached video Bhatasana residents Kirtibhai and others share the benefits of the water conservation efforts in their village. 

 The entire water conservation efforts are taken forward by VSSM Naranbhai, who puts in a lot of hard work and enthusiasm in this work. 

 If you wish to initiate lake deepening efforts in your village do get in touch with Naranbhai on 9099936035…

બાનસકાંઠામાં #જળસંચય અભિયાનની પાંચમી સીઝનની શરૃઆત સુઈગામના ભટાસણાગામથી…
જળ – જેના વગર આ ધરતી જીવ વિહોણી બજંર થઈ જાય..છેલ્લા ઘણા વર્ષોમાં પાણીનો બેફામ ઉપયોગ ને જમીનમાંથી પાણીનું અમાપ દોહન જોઈને ખેડૂતોને મોંઢે સાંભળેલું ત્રીસ પાંત્રીસ વર્ષ પહેલાં શું હતું તે યાદ આવી જાય….
શહેરમાં આવીને વસેલાં લોકોમાંથી ઘણા કહે ગામમાં ઘર ને ખેતર બધુયે છે પણ પાણી નહોતું એટલે જીવવા શહેરોમાં આવ્યા.. મારા મતે આ ઈચ્છીત સ્થળાંતર નથી..
આનો ઉકેલ પાણી બચાવવાની સાથે સાથે એનું મૂલ્ય સમજવામાં હવે ઝાઝી વાર ન લગાડીએ તે..અમે બનાસકાંઠાના 115 તળાવોને છેલ્લા ચાર વર્ષમાં ઊંડા કર્યા..આ વર્ષે પણ ગ્રામજનોની ભાગીદારીથી 50 તળાવો કરવાનો લક્ષાંક છે..
#ભટાસણા ગામના યુવાનો ને આમ તો આખુયે ગામ બહુ જાગૃત.. ગયા વર્ષે અમે ગામનું એક તળાવ ગાળ્યું. ચોમાસુ સારુ હતું તે વરસાદથી અને પછી સરકારે પણ નર્મદા કેનાલમાંથી કાઢેલી પાઈપલાઈનથી આ તળાવને#vssm ભર્યું. તળાવમાં પાણી ભરાય ને એ પાણી જમીનમાં ઉતરે તો તળ ઉપર આવે સાથે સાથે પશુપક્ષીઓને પણ પાણી મળે.. ને ખેડૂતોને ખેતીમાં પણ ફાયદો થાય..
એ ફાયદો ગામલોકો બરાબર સમજ્યા. એટલે જ ગામના જાગૃત યુવાન ચંદ્રકાન્તભાઈનો ફોન આવ્યો ને ગામના તમામ ને પોતાની આખી ટીમ ગામનું તળાવ ગાળવા જરૃરી તમામ મદદ કરશેનું કહ્યું. ભટાસણાવાસીઓ સાથે તળાવ ગાળવા સંદર્ભે બેઠક કરી. જેમાં ગ્રામજનોએ સામેથી માટી ઉપાડવા સિવાય 50,000નો ફાળો પણ તળાવ ખોદકામ માટે આપવાની વાત કરી… આવા સંવેદનશીલ ગ્રામવાસીઓને તો પ્રણામ કરવા ઘટે…
મારા મતે #તળાવ ગળાવવું ને ઝાડ વાવવું આ બેય પુણ્યના કામો.. હજારો જીવોને એનાથી સાતા મળે… ભટાસણાવાસીઓ તો જાગ્યા પણ બનાસકાંઠા, પાટણ વિસ્તારના અન્ય ગ્રામજનો ઝટ જાગે એમ ઈચ્છીએ…
ભટાસણાગામનું VSSM ની મદદથી ગળાયેલા તળાવથી થયેલા ફાયદાની વાત કરતા ગામના કીર્તીભાઈની અન્ય સ્નેહીજનો.. તથા ગયા વર્ષે ભરાયેલું તળાવ, GACL માંથી સંસ્થાના કાર્યોને જોવા આવેલા આસ્થા ને અન્ય ગ્રામજનો..
પણ ફોટોમાં જોઈ શકાય
બનાસકાંઠામાં તળાવ ગળાવવાની આખી પ્ર્ક્રિયામાં સંસ્થાના સંનીષ્ઠ કાર્યકરો અમારા સીનીયર કાર્યકર નારણભાઈની સાથે ખડે પગે. એટલે જ આ કાર્યો થાય.. આપના ગામમાં તળાવ ગળાવવાની ઈચ્છા હોય તો નારણભાઈ – 9099936035 પર સંપર્ક કરવા વિનંતી..

 

VSSM in partnership with the patrons of Goushala, undertook a tree plantation drive in Geda village of Banaskantha…

Mittal Patel visits tree plantation site of Geda village

The much respected and revered Shri Pandurangdada had undertaken the mammoth task of nurturing Trees as God through Vruksha Mandir/ the idea of seeing God resides in Nature and more so in Trees (Vruksha).

VSSM has also launched itself in the same direction.

The is a village called Geda in Banaskantha where pilgrims throng in huge numbers to worship Hanumandada, the resident deity. Just next to the temple is a Goushala. One needs to see for self and understand how well they care for the cows here.

The volunteers at Goushala prepared the barbed wire fence for protecting the trees
The village made arrangements for drip-irrigation for the trees.

VSSM in partnership with the patrons of Goushala,undertook a  tree plantation drive at a vacant plot adjacent to the Goushala. The volunteers at Goushala prepared the barbed wire fence for protecting the trees while the village made arrangements for drip-irrigation for the trees.

Mittal Patel with VrukshaMitra Karshanbhai and others at tree plantation site

Unfortunate the long dry spell after plantation impaired some sapling from taking roots. The team approached us for new saplings.  Karshanbhai the Vruksha-Mitra was of the feeling that if he is appointed to look after a certain number of trees,  then that number should be complete.

This year we have decided to award Rs. 51,000 to the Vruksha Mitra who manages to nurture and raise the maximum number of trees planted during this year. The award will be given at the end of the year. Subabhai, who volunteers at Geda Goushala was quick to respond, “this prize is ours for sure!!”

The well-wishing volunteers of Goushala have made a small pond near the tree plantation area

The well-wishing volunteers of Goushala have made a small pond near the area plantation has been carried out so that they can capture all the water that falls around Goushala.  It is a beautiful symbiotic facility the well-wishing individuals of Goushala have created. If each village of Banaskantha showed such proactiveness like Geda village, Banaskantha would be green once again. The tree-covered earth would compel the rain gods to bless them every year. We must create such favourable conditions, it is our duty to do so.

The groundwaters at most regions are depleting at an alarming rate, irrigation has not reached these regions yet. Let us remain diligent and continue our efforts, doing what is within our means.

VSSM’s  Naranbhai and  Ishwarbhai’s constant efforts and hard work is bringing success to this campaign.

We are grateful to O2H Group for supporting the tree plantation drive in Geda.

પાંડુરંગદાદાએ વૃક્ષમંદિરો ઊભા કરવાનું ભગીરથ કાર્ય આરંભ્યું.

અમે પણ એ દિશામાં રતીભાર આગળ વધવાનું કર્યું..

બનાસકાંઠાનું ગેળાગામ જ્યાં હનુમાનદાદાના દર્શને દુર દુરથી લોકો આવે..

દાદાની નિશ્રામાં બજરંગ ગૌશાળા ચાલે.. આ ગૌશાળાની ગાયો જોઈને ગાયની કેવી ચાકરી થાય એનો અંદાજ આવે..

ગૌશાળાની એક વિશાળ જગ્યામાં વૃક્ષો વાવવાનું આયોજન ગૌશાળા સાથે સંકળાયેલા સૌ પ્રિયજનોએ કર્યું અને અમે એમાં ભાગીદાર બન્યા.

ગૌશાળાએ જમીન ઉપરાંત તારની વાડ, ઝાડને પાણી આપવા માટે ટપક પદ્ધતિની વ્યવસ્થા ગામે ગોઠવી..

અમે 3000 વૃક્ષો વાવ્યા અને વૃક્ષમિત્ર જે વૃક્ષોને ઉછેરે, સાચવે એમને માસીક સેવક સહાય આપવાનું કરીએ… વચમાં વરસાદ પડ્યો ને થોડા વૃક્ષો બળ્યા તો એમણે સામે ચાલીને નવા માંગ્યા. મૂળ 3000 તો થવા જ જોઈએ એવી ભાવના વૃક્ષમિત્ર કરશનભાઈની..

અમે આ વર્ષે જે જગ્યાઓ પર વૃક્ષો કર્યા તેમાંથી વર્ષના અંતે જ્યાં સૌથી સારા વૃક્ષો થયા હશે તે વૃક્ષ મિત્રને તેમની મહેનત માટે 51,000નો પુરસ્કાર આપવાનું નક્કી કર્યું. ગેળાની ગૌશાળામાં સેવા આપતા સુબાભાઈએ આ સાંભળ્યું કે તુરત એમણે કહ્યું એ ઈનામ તો અમારુ જ..

વૃક્ષો જ્યાં ઉછેરી રહ્યા છે એ જગ્યા પર એક સુંદર નાનકડી તલાવડી પણ ગૌશાળા સાથે સંક્ળાયેલા સ્નેહીજનોએ કરી છે. પેલી કહેવત ગામનું પાણી ગામમાં ને સીમનું પાણી સીમમાં. એમ ગૌશાળાનું પાણી ગૌશાળાના આ તળાવમાં જાય..

એકદમ સુંદર અને સુઘડ વ્યવસ્થા ગૌશાળા સાથે સંકળાયેલા સ્નેહીજનોએ કરી છે.

વૃક્ષો માટે આટલો પ્રેમ દરેક ગામ દાખવે તો બનાસકાંઠો સુકો ન રહે..

વરસાદને પણ ધરતી મા પર પથરાયેલી લીલી ચાદર જોઈને વરસવા મજબૂર થવું પડે.. આ સ્થિતિ નિર્માણ થાય એ માટે સૌ કટીબદ્ધ થાય એ જરૃરી..

બાકી ઘણા વિસ્તારના તળ ખાલી થઈ રહ્યા છે.. અને કેનાલ ત્યાં પહોંચી નથી.. આમ આપણા હાથમાં જે છે એ કાર્ય થકી આપણી ધરતીને લીલુડી રાખવાનું કરીએ..

અમારા કાર્યકર નારણભાઈ, ઈશ્વરભાઈની સતત મહેનત અને દોડાદોડીના લીધે આ અભીયાન સફળ થઈ રહ્યુંછે..

o2h કંપનીએ ગેળામાં વૃક્ષો ઉછેરવા મદદ કરી એ માટે આભારી છીએ…

#MittalPatel #VSSM #Treeplantation

#Greencover #increasegreencover

#missiontreeplantation #treelover

#vrukshmitra #bettertomorrow

#enviorment #pureair #oxygen

#greenvillage #Banaskantha

This monsoon its water, hope and cheer all around.…..

 “Ben, I remember how the young and the old in the village would come together and set out to clean the village lakes on Navoni Agiyaras. As a young boy, I too would be part of the entourage that went to repair the community lakes… these memories are from 30-35 years ago. The times have changed now people want water but do not wish to contribute towards maintaining  the water sources!!”

Dudhwa Water Management site
Dudhwa Water Management site

Bhagwanbhai, Sarpanch of Banaskantha’s Suigaum had mentioned this while we were discussing the water conservation efforts for their village.

The lake got filled up this year because rains have been sufficient in this drought-prone region of Gujarat.

It is impossible to drill borewell in Dudhwa village as the groundwater is saline. If the lakes fill-up the farmers can use the water in farming even after October. Also,  if the lakes fill-up it will prevent the salinity to rise further, the community had shared.

Mittal Patel discusses Water Management with villagers

In this arid and drought-prone region,  farmers await rains more so after the lakes were deepened. Last year there were no rains in the region, the lake of Dudhwa  village remained dry but his year the rain gods have blessed them all, the lakes are brimming with water. In this saline regions, they cannot deepen the lakes instead of we have to widen them. “Ben, this year is going to be bountiful. We shall be able to take two crops.

Dudhwa lake is brimming with rainwater

The regions like Banaskantha that primarily depend on agriculture and dairy it is crucial to implement water conservation works on a wider scale. The simple people of this region survive on minimum needs. One good monsoon every 2-3 years is enough to sustain them for a couple of years.

I am grateful to the well-wishing dear ones of VSSM who have supported our water conservation efforts.

Environment and water conservation are non-negotiables now, it is better we realise the gravity of the emerging situation and act ASAP.

Thank you Rashminbhai  to draw our awareness towards this grave situation and guiding us through this entire initiative, respect your foresightedness to steer this entire effort.

બેન મુ નેનો હતો તાણ નવોણી અગિયારસના દાડે ગોમમોં રેતા નેના મોટા ટૂંકમોં કોમ કરી હક એ બધા તળાવ ગાળવા જતા…

આ તરી પોતરી વરહ પેલાની વાત કરુ સુ. મુયે નેનો હતો તાણ તળાવ ગાળવા જેલો… પણ હવ કળજુગ શરૃ થ્યો. લોકોન્ પોણી તો જોવ પણ તળાવ ગાળવામોં ભાગીદાર નઈ થવું…

બનાસકાંઠાના સૂઈગામ તાલુકાના દૂધવાગામના સરપંચ ભગવાનભાઈએ એમના ગામમાં VSSM સાથે સંકળાયેલા સ્વજનોની મદદથી ખોદાઈ રહેલું તળાવ ગળાતું હતું તે વખતે આ વાત કરેલી..

આ તળાવ કુદરતની મહેરથી આ વર્ષે એટલે ભરાયું.

દૂધવાગામમાં બોરવેલ શક્ય નથી. પેટાળમાં સાત થી દસ ફૂટે ખારુ પાણી છે. તળાવ ભરાય તો ખેડૂતો નવરાત્રી પછી આ તળાવમાંથી પાણી લઈને ખેતી કરી શકે. વળી તળાવ ભરાય તો જમીનમાં ખારાશ આગળ વધતી અટકે એવું પણ ભગવાનભાઈ અને ગ્રામજનોનું કહેવું છે…

આવા સૂકા દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં તળાવ ગળાયા પછી મેધાની વાટ અમે બધા જોઈએ પણ એ વરસે મેધો ના પણ પડે.. જેમ દૂધવામાં ગયા વર્ષે વરસાદ જરાય ન આવ્યો. અમારુ ગળાયેલું તળાવ કોરુ ધાક્કોર રહ્યું. પણ આ વર્ષે ખેડૂતોએ કહ્યું બેન લહેર છે. ચોમાસુ અને શિયાળુ બેય પાક સરસ થશે..

આ વિસ્તારમાં તળાવ ઊંડા નથી ગળાતા પણ એને પહોળા ગાળવાના… કારણ પેટાળમાં ખારાશ છે માટે…

આવા વિસ્તારોમાં મહત્તમ પાણીના કામો થાય તે જરૃરી છે. જ્યાં લોકોનો જીવવાનો આધાર માત્ર ખેતી અને પશુપાલન છે..

લોકો બહુ ઓછી જરૃરિયાતો સાથે જીવે છે. બે ત્રણ વર્ષે એક ચોમાસુ સારુ આવી જાય તો બે વર્ષ જીવી જવાય એવું એ લોકો કહે…

આવા આ વિસ્તારમાં મદદરૃપ થનાર પ્રિયજનોનો આભાર માનુ છું…

પાણી અને પર્યાવરણ બેયની ચિંતા કરવી આજના સમયની તાતી જરૃર છે. સમાજ, લોકો આ બાબતે જાગૃત થાય તેમ ઈચ્છીએ…

થેક્યુ રશ્મીનભાઈ તમે આ પાણી બાબતે અમને જગાડ્યા ને અમે આ કરી શક્યા… આપની દુરંદેશીને પ્રણામ…

લખ્યું એ બધુંયે ફોટોમાં..

 

The rains are finally here, although not as much but still better….

Hanuman Lake filled with rainwater

The rains are finally here, although not as much but still better. In Banaskantha and north Gujarat, they are better than the past couple of years but not as much to fill up the newly deepened lakes. The lakes haven’t brimmed up but they aren’t dry either. And to our great joy, some have overflowed.

Hanuman Lake filled with rainwater

We had deepened the  Hanuman lake at Banaskantha’s  Makhaanu lake. The lake has received and contained a good amount of rainwater. Bhanabhai, the Sarpanch of Makhaanu village is a progressive and responsible leader,  so are the villagers.

The communities are eagerly awaiting the rains, hope rain gods hear to their prayers!!

Water Management site

VSSM, with the support of its well-wishers, also initiated tree plantation drive in this village and went on to plant 4000 trees at two areas in the village. A Vruksh-Mitra is appointed to care and nurture the saplings,  while the village leaders will ensure the trees are well looked after.

Mittal Patel addressing the meeting with the villagers

We hope everyone wakes up to the need of the hour to care and protect the environment and conserve water!!

Water Management site
Lake before digging

The images of meetings organised to talk about trees and water with the communities are from the archives!!

મેધરાજાની મહેરા ઉત્તર ગુજરાત એમાંય ખાસ કરીને બનાસકાંઠામાં જોઈએ એવી નથી થઈ છતાં છેલ્લા બે વર્ષ કરતા આ વર્ષે વરસાદ સારો રહ્યો.

તળાવો એકદમ નથી ભરાયા પણ સાવ કોરા ધાકોર પણ નથી રહ્યા..

તો ક્યાંક વળી છલકાયા પણ ખરા…

બનાસકાંઠાના મખાણુનું હનુમાન તળાવ અમે ગાળ્યું… એમાં સરસ પાણી આવ્યું.

ગામલોકોએ સહયોગ પણ સરસ કર્યો. સરપંચ ભાણાભાઈ પણ ખુબ જાગૃત..

લોકો હજુએ મેધાની વાટ જુએ છે.. ઈશ્વર તેમની ઈચ્છા પૂર્ણ કરે..

આ ગામમાં જ અમે 4000 વૃક્ષો ગામની બે જગ્યા પર VSSM સાથે સંક્ળાયેલા સ્નેહીજનની મદદથી વાવ્યા હવે એને ઉછેરીશું… જે માટે પગારદાર માણસ વૃક્ષમિત્ર તરીકે રાખ્યા છે…

દરેક ગામ પાણી અને પર્યાવરણ માટે જાગૃત થાય તે આજના સમયની તાતી જરૃર…

આશા રાખીએ સૌ જાગે..

બાકી તળાવ ગાળ્યા વખતના અને ગામલોકો સાથે પણ આ બાબતે થયેલી બેઠકના ફોટો લખ્યું એ બધું સમજાય એ માટે મૂક્યા..